Like Water For Chocolate

มหัศจรรย์ภาพยนตร์ในแบบอัตถนิยมมายา

โดย หอมรำเพย

Like Water For Chocolate

ตั้งแต่ภาพยนตร์กำเนิดขึ้นมายาภาพบนหนังล้วนถูกเกสรรค์ให้ภาพยนตร์เป็นเหมือนจริง มากกว่าเสกสรรค์ให้มันกลายเป็นเรื่องโกหก เราจึงแลเห็นเทคนิคต่าง ๆ ถูกคิดค้นขึ้นเพื่อทำให้ผู้คนเดินเข้าไปในโลกที่ผู้กำกับสร้างขึ้นอย่างเสมือนจริง ดูนั่นสิ “อวตาร” ภาพดาวเพนโดราที่ประกาศว่ามันมีอยู่จริง แม้มันคือโลกจินตนาการก็ตามที

ตรงข้ามกับหนังอัตถนิยมมายาหรือในภาษาฝรั่งเรียกว่า Magical Realism ที่เล่าเรื่องราวเป็นตุเป็นตะ ว่าด้วยเรื่องเล่าเหนือจริงกึ่งตำนาน ในสังคมโลกที่สามเรามักมีตำนานเก่าเล่าผ่านปากผู้เฒ่าของหมู่บ้าน เรื่องพวกนั้นช่างเหลือเชื่อ แต่ก็ยืนยันว่ามันเป็นเรื่องจริงเพราะคนที่เล่าต่อกันมาคือยายทวดของเราเอง

Like Water For Chocolate เป็นภาพยนตร์ในแบบ Magical Realism เรื่องเดียวที่ผมขอบอกว่าดีที่สุดในสกุลหนังแนวนี้ หนังในแนว Magical Realism ต่างจากหนังสกุลอื่น ๆ อย่างเช่น Sureal นั้นก็แยกต่างหาก หนังแบบเซอเรียลอาจจะไม่ได้นำเสนอภาพในแบบตำนานพื้นบ้านมหัศจรรย์ ภาพยนตร์เรื่องนี้ดัดแปลงมาจากนิยายของ Lura Esquival นักเขียนสาวชาวเม็กซิโก และเธอยังเป็นผู้เขียนบทหนังเรื่องนี้เอง จึงไม่แปลกที่นิยายกับหนังจะแนบแน่นเข้ากันได้ ไหลลื่น และไม่ทอดทิ้งเนื้อเรื่องหลักของนิยาย นับว่าผู้กำกับอย่าง Alfonso Arau คิดการไกลที่ให้นักเขียนจัดการเรื่องบทของเขาเอง (ผมไม่แน่ใจว่าทั้งสองเป็นคู่คิดกันหรือเปล่า) แต่นั่นแหละครับจึงทำให้หนังเรื่องนี้ไม่ตัดบทมหัศจรรย์อันสำคัญทิ้ง แถมภาพของหนังยังเป็นเสาหลักของหนังแนวนี้

ผมชอบฉากมหัศจรรย์มายาในเรื่องนี้ตรงที่มันไม่ได้โอเวอร์เกินจินตนาการ หรือพยายามใช้เทคนิคพิเศษหรูเริ่ดบรรเจิดศิลป์ ทว่าเทคนิคอันเรียบง่ายกลับกินใจได้ความเหลือคณา

Like Water เล่าเรื่องของติต้า ลูกสาวคนสุดท้องของครอบครัว แม่ของเธอตั้งกฎเอาไว้ว่าลูกสาวคนสุดท้องจะแต่งงานออกไปไม่ได้ ถ้าเธอยังไม่ตาย แม่เลยเล่นบทนางมารร้ายกีดกันความรักของนางเอกกับพระเอก-หนุ่มน้อยเปรโดตั้งแต่แรกพบ โครงเรื่องของหนังไม่ได้พิศดารไปจากหนังรักโรแมนติกที่มีแม่ยายเป็นผู้กีดขวางอุปสรรครัก ทว่าแง่มุมการนำเสนอของหนังเป็นสิ่งที่พิเศษ ชาญฉลาด และเต็มไปด้วยความงาม ความเหนือชั้นนี้เองที่ทำให้หนังเรื่องนี้แตกต่างจากหนัง Magical Realism เรื่องอื่น ๆ โดยเฉพาะความจริงใจในการเสนอภาพ ไม่มีการแต่งประดิษฐ์จนดูเป็นความจงใจ หรือดัดจริต อย่างฉากที่พี่สาวคนกลางของติต้าได้กินนกพิราบอบซอสดอกกุหลาบที่ติต้าทำขึ้น เธอเกิดร่านราคะจนร่างกายร้อนฉ่า วิ่งออกไปกลางทุ่งหวังจะใช้น้ำดับความร้อน ทว่ายิ่งดับร้อนกลับทำให้ห้องน้ำกลางทุ่งไหม้มอดด้วยเพลิง และกลิ่นไม้ไหม้อันหอมหวนลอยไปไกลหลายไมล์จนนักปฏิวัติหนุ่มได้กลิ่นควบม้ามายังจุดเกิดเหตุ หญิงสาวในสภาพเปลือยเปล่าถูกนักปฏิวัติหนุ่มฉุดขึ้นหลังม้า ทั้งสองหันหน้าเข้าหากันและควบม้าหายไปในท้องทุ่ง ฉากนี้ช่างงดงามติดตรึง สวยงามเต็มไปด้วยความมหัศจรรย์ ซึ่งหนังเรื่องอื่น ๆ ไม่สามารถทำได้ ทุกช๊อตของซีนนี้เป็นสุดยอดของสุดยอดที่เราคงไม่ได้พบเห็นบ่อย ๆในภาพยนตร์

Laura Esquivel

แล้วที่น่าสนใจอีกประการก็คือนิยายเรื่องนี้ของลอราเกี่ยวพันกับอาหาร ซึ่งส่งต่อด้วยความรู้สึกปรารถนา แล้วในหนังอาหาร ห้องครัว และตัวละครจึงผูกพันกับรสชาติสัมผัสจากปลายลิ้น ความรัก ความสุข ความเศร้า สุขภาพ ถูกส่งผ่านทางอาหาร หนังจึงก่อมิติของอัตถนิยมมายาได้อย่างมีสีสัน

Like Water For Chocolate เป็นภาพยนตร์ที่ไม่ควรพลาดด้วยประการทั้งปวง